01
Νηολόγηση πλοίου υπό ελληνική σημαία
Πλοίο καθαρής χωρητικότητας δέκα κόρων και άνω, για το οποίο πληρούνται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις κτήσης της ελληνικής εθνικότητας, εγγράφεται στο νηολόγιο με αίτηση του κυρίου του και από την εγγραφή αναγνωρίζεται ως ελληνικό (ν. 5020/2023, άρθρο 3 παρ. 1). Η πράξη νηολόγησης αναγράφει τον κύριο και την ιθαγένειά του, τον τίτλο κτήσης, τον διορισμό αντικλήτου που κατοικεί στην Ελλάδα, το όνομα, το διεθνές διακριτικό σήμα, τον αριθμό ΔΝΟ και τα τεχνικά στοιχεία του πλοίου από το επίσημο πιστοποιητικό καταμέτρησης. Επικυρωμένο αντίγραφο του τίτλου, νόμιμα θεωρημένο αν καταρτίσθηκε στην αλλοδαπή, κατατίθεται στη λιμενική αρχή, και με βάση την πράξη εκδίδεται το έγγραφο εθνικότητας (άρθρο 3 παρ. 2-3).
Ο κύριος προσκομίζει μέσα σε δύο μήνες από τη νηολόγηση πιστοποιητικό διαγραφής από το κράτος του προηγούμενου νηολογίου, εφόσον το δίκαιο εκείνου του κράτους προβλέπει την έκδοσή του· η νηολόγηση δεν θίγεται αν δεν προσκομισθεί (άρθρο 3 παρ. 5). Η αρμόδια αρχή τηρεί για κάθε πλοίο και υποθηκολόγιο και βιβλίο κατασχέσεων (άρθρο 7).
Κατά το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών (Μίτος), όταν το πλοίο ανήκει σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50% σε υπηκόους ή εταιρείες κράτους μέλους της ΕΕ ή του ΕΟΧ, εφαρμόζεται η ίδια διαδικασία με τα ελληνικά φυσικά ή νομικά πρόσωπα· η εταιρεία προσκομίζει βεβαίωση της αρμόδιας αρχής του κράτους της ότι έχει συσταθεί και έχει εκεί την καταστατική έδρα, την κεντρική διοίκηση ή την κύρια εγκατάστασή της, θεωρημένη από προξενική αρχή ή με επισημείωση (Apostille).
Ο χρόνος της νηολόγησης εξαρτάται από τον φάκελο: τον τίτλο κτήσης και τη θεώρησή του, τα εταιρικά έγγραφα του κυρίου και το πιστοποιητικό διαγραφής του προηγούμενου νηολογίου. Για τη νηολόγηση πλοίου που ανήκει σε υπηκόους ή εταιρείες κρατών της ΕΕ/ΕΟΧ, το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών (Μίτος) αναφέρει εκτιμώμενο χρόνο διεκπεραίωσης μίας ημέρας.
02
Αγοραπωλησία πλοίου: τα νομικά βήματα
Στην πράξη η πώληση μεταχειρισμένου πλοίου συμφωνείται με έγγραφη σύμβαση πώλησης και ολοκληρώνεται στο closing, όπου καταβάλλεται το τίμημα και παραδίδεται το πλοίο. Κατά το ελληνικό δίκαιο η κυριότητα πλοίου μεταβιβάζεται με έγγραφη συμφωνία κυρίου και αποκτώντος ότι μετατίθεται σε αυτόν για νόμιμη αιτία, και μόνο με την καταχώρισή της στο νηολόγιο· τα έγγραφα που καταρτίζονται στην αλλοδαπή χρειάζονται νόμιμη θεώρηση. Καλόπιστη κτήση πλοίου από μη κύριο δεν είναι δυνατή (ν. 5020/2023, άρθρο 12).
Για τον αγοραστή, το νηολόγιο έχει σημασία σε τρία σημεία: δείχνει πριν από το closing τον κύριο, τις υποθήκες, τις κατασχέσεις και τις διεκδικητικές αγωγές (άρθρο 8)· η μεταβίβαση επέρχεται μόνο με την καταχώριση· και η υποθήκη του δανειστή του συστήνεται μόνο με την εγγραφή της στο υποθηκολόγιο (άρθρο 23). Για τον πωλητή, η εκποίηση ενυπόθηκου πλοίου που επιφέρει απώλεια της ελληνικής εθνικότητας είναι άκυρη χωρίς την έγγραφη συναίνεση των ενυπόθηκων δανειστών (άρθρο 37).
Τα ναυτικά προνόμια μπορεί να επιβιώσουν της πώλησης. Το προνόμιο εξακολουθεί να υφίσταται έναντι του αγοραστή μόνο αν αναγνωρισθεί με δικαστική απόφαση ύστερα από αγωγή που ασκείται μέσα σε τρεις μήνες από την εγγραφή της πώλησης στο νηολόγιο· για τις απαιτήσεις πλοιάρχου και πληρώματος η προθεσμία είναι ένα έτος (άρθρο 44). Ο έλεγχος του αγοραστή και οι εγγυήσεις του πωλητή διατυπώνονται με αυτό υπόψη.
Σε closing κατά το ελληνικό δίκαιο ελέγχουμε τη σύμβαση πώλησης, ετοιμάζουμε ή ελέγχουμε το πωλητήριο (bill of sale) και τη θεώρησή του, τις εταιρικές αποφάσεις και τα πληρεξούσια, τα έγγραφα διαγραφής και νηολόγησης και την πράξη υποθήκης, και συντονίζουμε τον συμβολαιογράφο και τη λιμενική αρχή.
03
Ναυτική υποθήκη και χρηματοδότηση πλοίων
Το ελληνικό δίκαιο γνωρίζει δύο ναυτικές υποθήκες. Η απλή ναυτική υποθήκη παρέχεται με δήλωση του κυρίου του πλοίου ενώπιον συμβολαιογράφου. Η προτιμώμενη ναυτική υποθήκη μπορεί να συμφωνηθεί για πλοία ολικής χωρητικότητας 500 κόρων και άνω, με σύμβαση δανειστή και κυρίου σε συμβολαιογραφικό τύπο στην Ελλάδα ή στον τύπο του τόπου κατάρτισης στην αλλοδαπή (ν. 5020/2023, άρθρα 18, 21, 22). Συμβατικό ενέχυρο σε πλοίο δεν μπορεί να συσταθεί (άρθρο 18 παρ. 5).
Η υποθήκη συστήνεται με την εγγραφή της στο υποθηκολόγιο της περιφέρειας όπου είναι νηολογημένο το πλοίο, και η τάξη της ακολουθεί τη χρονολογική σειρά εγγραφής (άρθρα 23-24). Στην προτιμώμενη υποθήκη ο δανειστής μπορεί να αναλάβει την εκμετάλλευση του πλοίου μόλις το χρέος καταστεί ληξιπρόθεσμο ή σε άλλες συμφωνημένες περιπτώσεις, και είναι έγκυρη η συμφωνία για άλλα δικαιώματα, όπως η εκποίηση του πλοίου χωρίς πλειστηριασμό· οι συμβάσεις δανείων, εκχωρήσεων και υποθηκών είναι εκτελεστοί τίτλοι στην Ελλάδα χωρίς να περιαφθούν τον τύπο της εκτέλεσης (άρθρο 26). Η προτιμώμενη υποθήκη σε πλοίο τουλάχιστον 1.500 κόρων κατά το ν.δ. 2687/1953 δεν θίγεται από τον Κώδικα (άρθρο 39).
Η ελληνική ναυτική υποθήκη είναι συμβολαιογραφική πράξη που εγγράφεται σε ελληνικό δημόσιο βιβλίο, οπότε στην πράξη απαιτείται Έλληνας δικηγόρος για τη σύνταξη ή τον έλεγχο της πράξης, των εταιρικών εξουσιοδοτήσεων και της εγγραφής. Αναλαμβάνουμε αυτά τα βήματα για πλοιοκτήτες και δανειστές.
04
Ναυτικά προνόμια
Προνόμιο επί του πλοίου έχουν μόνο τέσσερις τάξεις απαιτήσεων, με την εξής σειρά: οι συναφείς με τη ναυσιπλοΐα φόροι, τέλη και δικαιώματα του τελευταίου πριν από την αναγκαστική κατάσχεση εξαμήνου και τα έξοδα συντήρησης του πλοίου από τον κατάπλου του στον λιμένα της κατάσχεσης· οι απαιτήσεις πλοιάρχου και πληρώματος από τη σύμβαση ναυτικής εργασίας και των φορέων κοινωνικής ασφάλισής τους· τα έξοδα και οι αμοιβές επιθαλάσσιας αρωγής· και οι αποζημιώσεις λόγω σύγκρουσης ή πρόσκρουσης πλοίων (ν. 5020/2023, άρθρο 42 παρ. 1). Τα προνόμια προηγούνται κάθε υποθήκης (άρθρο 42 παρ. 2).
05
Κατάσχεση πλοίου στην Ελλάδα
Πλοίο μπορεί να κατασχεθεί στην Ελλάδα. Για τη συντηρητική κατάσχεση εφαρμόζεται, ανάλογα με την περίσταση, η Διεθνής Σύμβαση των Βρυξελλών του 1952 για τη συντηρητική κατάσχεση θαλασσοπλοούντων πλοίων, που κυρώθηκε με το ν.δ. 4570/1966 (Α' 224), καθώς και ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (ν. 5020/2023, άρθρο 272). Οι κατασχέσεις, οι προσωρινές διαταγές και απαγορεύσεις απόπλου και η άρση τους καταχωρίζονται στα βιβλία του νηολογίου (άρθρο 8).
Όποιος με κακή πίστη προκάλεσε ακινητοποίηση ή απαγόρευση απόπλου πλοίου με προσωρινή διαταγή που αργότερα έπαυσε να ισχύει με δικαστική απόφαση οφείλει αποζημίωση για τις δαπάνες άρσης του μέτρου και τον ναύλο που χάθηκε· για πλοία υπό ελληνική σημαία τα ελληνικά δικαστήρια έχουν συντρέχουσα διεθνή δικαιοδοσία, που δεν αποκλείεται με συμφωνία (άρθρο 273).
Για την αναγκαστική κατάσχεση νηολογημένου πλοίου εφαρμόζονται οι διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας για τα ακίνητα, εκτός αν ο Κώδικας ορίζει διαφορετικά (άρθρο 274). Η κατάσχεση δεν επιβάλλεται πριν περάσουν 24 ώρες από την επίδοση της επιταγής προς εκτέλεση· αν η επιταγή αφορά συγκεκριμένο πλοίο, η επίδοσή της στον λιμενάρχη εμποδίζει τον απόπλου, και η απαγόρευση αίρεται αυτοδίκαια αν η κατάσχεση δεν επιβληθεί έως το πέμπτο εικοσιτετράωρο από την επίδοση (άρθρο 275).
Οι κατασχέσεις έχουν σύντομες προθεσμίες, γι' αυτό τις χειριζόμαστε ως επείγοντα ζητήματα πλοίων, για δανειστές και για πλοιοκτήτες.
06
Ναυτιλιακές εταιρείες και εγκατάσταση στην Ελλάδα
Η ναυτική εταιρεία του ν. 959/1979 έχει αποκλειστικό σκοπό την κυριότητα ελληνικών εμπορικών πλοίων, την εκμετάλλευση ή διαχείριση ελληνικών ή ξένης σημαίας εμπορικών πλοίων και την απόκτηση μετοχών άλλων ναυτικών εταιρειών· είναι εμπορική, και για τις ίδιες δραστηριότητες μπορούν να συσταθούν και εταιρείες άλλου τύπου (ν. 959/1979, άρθρο 1).
Αλλοδαπές επιχειρήσεις που ασχολούνται αποκλειστικά με τη διαχείριση, εκμετάλλευση, ναύλωση, ασφάλιση, διακανονισμό αβαριών ή μεσιτεία πλοίων άνω των 500 κόρων ολικής χωρητικότητας (εκτός από επιβατηγά ακτοπλοϊκά και πλοία εσωτερικών πλόων), ή με την αντιπροσώπευση πλοιοκτητριών εταιρειών, ναυλωτριών γυμνού πλοίου ή μισθωτριών υπό χρηματοδοτική μίσθωση, εγκαθίστανται στην Ελλάδα, με τη μορφή που ορίζει ο νόμος, με άδεια του Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η άδεια ισχύει πέντε χρόνια και ανανεώνεται αυτοδίκαια εφόσον εξακολουθούν να συντρέχουν οι προϋποθέσεις της αρχικής άδειας. Οι διευκολύνσεις και απαλλαγές του άρθρου 25 προϋποθέτουν ότι η επιχείρηση καλύπτει τις ετήσιες δαπάνες λειτουργίας της στην Ελλάδα με εισαγωγή συναλλάγματος ή ευρώ τουλάχιστον 50.000 δολαρίων ΗΠΑ (ν. 27/1975, άρθρο 25).
Ο ν. 89/1967 είναι διαφορετικό καθεστώς: επιτρέπει σε αλλοδαπές εταιρείες να εγκαθίστανται στην Ελλάδα για να παρέχουν ορισμένες υπηρεσίες, όπως συμβουλευτικές, κεντρικής λογιστικής ή πληροφορικής, στο κεντρικό τους κατάστημα ή σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις εκτός Ελλάδας, με ειδική άδεια του Υπουργείου Ανάπτυξης (ν. 89/1967, άρθρο 1). Οι αλλοδαπές ναυτιλιακές επιχειρήσεις εγκαθίστανται κατά το άρθρο 25 του ν. 27/1975.
Ο ν. 27/1975 επιβάλλει φόρο και εισφορά στα πλοία υπό ελληνική σημαία (άρθρο 1) και φόρο στα πλοία υπό ξένη σημαία που διαχειρίζονται εταιρείες εγκατεστημένες στην Ελλάδα με το άρθρο 25 (άρθρο 26). Κατά το άρθρο 107 του Συντάγματος, η νομοθεσία προστασίας κεφαλαίων εξωτερικού που θεσπίσθηκε πριν από τις 21 Απριλίου 1967 διατηρεί αυξημένη τυπική ισχύ, και την ίδια ισχύ έχουν τα Κεφάλαια Α' έως Δ' του Τμήματος Α' του ν. 27/1975. Τα πλοία που εγκρίθηκαν κατά το ν.δ. 2687/1953 νηολογούνται κατά το άρθρο 13 του, και η εγκριτική πράξη δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (διαδικασία διαγραφής τέτοιων πλοίων στο Μίτος).
07
Πώς εργαζόμαστε
Την εργασία καθοδηγούν έμπειροι δικηγόροι της Δικηγορικής μας Εταιρείας, από την Ακτή Μιαούλη στον Πειραιά και από τον Άλιμο, στα ελληνικά και στα αγγλικά. Το αντικείμενο και η αμοιβή συμφωνούνται εγγράφως με κάθε πελάτη πριν ξεκινήσει η εργασία.
Η τρέχουσα ναυτιλιακή εργασία της Δικηγορικής μας Εταιρείας περιλαμβάνει αξιώσεις ναυτικών από σωματικές βλάβες με συμμετοχή P&I, διαφορές από συμβάσεις επισκευής πλοίων και ναυτιλιακών μελετών, καθώς και συμβουλευτική υποστήριξη σε έργο θαλάσσιας ενεργειακής υποδομής.
08
Έλεγχος
Η σελίδα ελέγχθηκε στις 11 Νοεμβρίου 2026. Περιγράφει την εργασία της εταιρείας και παρέχει γενική πληροφόρηση, όχι νομική συμβουλή.
→Σύσταση εταιρειών, μεταβιβάσεις και εξαγορές
→Πώληση ή αγορά εταιρείας στην Ελλάδα
→Εξασφάλιση απαιτήσεων: υποθήκη, ενέχυρο, εγγύηση
→Διαμεσολάβηση και διαιτησία
→Δικηγόρος επιχειρήσεων στην Ελλάδα